Metro w Kijowie i jego niezwykła historia

4 marca 2022, 07:35

Po napaści Rosji na Ukrainę zobaczyliśmy zdjęcia ludzi chroniących się na stacjach kijowskiego metra. Ukrywają się tam tysiące osób, głównie kobiet i dzieci. Metro idealnie nadaje się do tego celu, bo część stacji znajduje się naprawdę głęboko. Na przykład Szulawśka ma głębokość 92 metrów, a Politechnika – 55 m. Zaś położona na linii Swjatoszynśko-Browarśkiej stacja Arsenalna (105 m poniżej poziomu terenu) jest najgłębiej położoną stacją metra na świecie.



Wielkie modele językowe (LLM) generują język podobnie jak ludzie

15 maja 2025, 08:33

Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego i Allen Institute for AI ze zdumieniem zauważyli, że wielkie modele językowe (LLM) – takie jak używane np. przez ChatGPT – generalizują wzorce językowe podobnie jak ludzie, poprzez analogie a nie ścisłe trzymanie się zasad. Badacze postanowili sprawdzić, na ile prawdziwe jest powszechnie panujące przekonanie, że LLM generują swoje wypowiedzi na podstawie obowiązujących zasad, które wydedukował z danych treningowych. Tymczasem okazało się, że – podobnie jak ludzie – modele językowe posługują się przykładami i analogiami podczas tworzenia nieznanych sobie słów.


Psychotropy w wodzie a autyzmopodobna ekspresja genów u ryb

11 czerwca 2012, 10:00

Antydepresanty i inne środki psychoaktywne, które dostają się do wody, zmieniają profil ekspresji genów u ryb. Zaczyna ona przypominać tę widywaną przy spektrum zaburzeń autystycznych (ang. autism spectrum disorder, ASD).


Zapobiegli niewydolności serca u myszy

26 września 2012, 13:14

Nadciśnienie czy zawał prowadzą do przerostu serca, a w konsekwencji do jego niewydolności. Naukowcy z Hanowerskiej Szkoły Medycznej i Instytutu Chemii Biofizycznej Maxa Plancka ustalili, że blokując u myszy działanie pewnego mikroRNA (miR-132), można zapobiec zarówno przerostowi, jak i niewydolności.


Antybiotyk z pandy rodem?

31 grudnia 2012, 12:41

Komórki odpornościowe pandy wielkiej wytwarzają bakteriobójczą i grzybobójczą katelicydynę-AM. Wg naukowców, można ją wykorzystać do walki z lekoopornymi patogenami.


Bez komunikacji nie będzie metastatycznego uprowadzenia

16 grudnia 2015, 13:00

By zapobiec przerzutom, trzeba wyeliminować kanały komunikacji komórek rakowych i komórek śródbłonka.


Ciemniejsza skóra bez uszkodzenia DNA przez ultrafiolet

16 czerwca 2017, 11:03

Amerykańscy naukowcy stworzyli nową grupę związków, które zwiększają pigmentację skóry (czytaj: opaleniznę) bez szkodliwych skutków promieniowania ultrafioletowego.


Olbrzymi postęp w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca

3 stycznia 2019, 05:05

Według danych podawanych przez National Cancer Institute osoby, u których w latach 1995–2001 zdiagnozowano niedrobnokomórkowy rak płuca miały 15-procentową szansę na przeżycie 5 lat po diagnozie. Jednak dla pacjentów w IV stadium choroby, kiedy to nowotwór dał odległe przerzuty, szanse na przeżycie 5 lat spadały do zaledwie 2%.


Ustalono przyczynę tworzena się guzów mózgu

20 lipca 2006, 12:58

Znaleziono nowe dowody na poparcie tezy, że jeden z najbardziej zabójczych nowotworów mózgu — glejak złośliwy — jest skutkiem nieprawidłowego namnażania komórek macierzystych. W Polsce zachorowalność na glejaki, a więc nowotwory powstające z tkanki glejowej, to ok. 1300 przypadków rocznie, w tym gwiaździaki złośliwe (glejaki wielopostaciowe oraz glejaki anaplastyczne) stanowią ok. 600 przypadków.


Chemioterapia i 673A skuteczniej zwalczają raka jajnika

13 marca 2019, 09:39

Rak jajnika należy do tych nowotworów, które często nawracają, a mniej niż 50% chorych udaje się wyleczyć. Naukowcy z University of Pittsburgh, UPMC Hillman Cancer Center, Magee-Womens Research Institution i innych instytucji poinformowali o stworzeniu obiecującego leku, który bierze na cel komórki macierzyste nowotworu.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk